AB Koyunculuk Endüstrisi

AVRUPA BİRLİĞİ KOYUN ENDÜSTRİSİ                          

Avrupa’da koyun üretimi

Koyun üretimi: “Marjinal bölgelerde”ki kilit işletmeler

Koyun eti ve koyun sütü üretimi dünyada çiftlik işletmelerinde çok önemlidir ve marjinal bölgelerde sosyal, ekonomik ve çevresel rol oynamaktadır. Şu anda dünyada 830 bin çiftlikte 85 milyon koyun Türkiye’de ise tablo 1 de görüldüğü üzere 127 bin çiftlikte 33 milyon koyun bulunmaktadır. Avrupa’da Avusturalya ve Yeni Zelanda’nın birleşiminden daha fazla koyun bulunmaktadır. 2000 yılından beri Avrupa Birliğindeki koyun yetiştiricilerinin sayısında %50 azalma görülmektedir. Son10 yılda koyun verimliliği çiftlik sistemi ve ülkeye bağlı olmak üzere %40 oranında azalma göstermiştir. Koyun üretimindeki bu azalma karlılıkta azalma, mevcut çalışmaların düşürülmesi, yarı zamanlı çiftçilik, azalan işgücü imkanı ve yenilik ve teknolojiden faydalanma gibi birçok sebepten kaynaklanmaktadır. 

Table 1: SheepNet’e dahil olan ülkelerin toplam koyun ve anaç sayısı (Eurostat, 2018)

 

Ülke

Koyun

Anaç

Türkiye

33.68

23.43

İngiltere

23.31

14.70

İspanya

15.96

11.51

Romanya

9.98

8.45

İtalya

7.22    

6.27    

Fransa

6.88

5.21

İrlanda

3.87

2.65

 

 

Avrupa Birliği koyun etinde kendi kendine yeterli değildir

Koyun etinde sadece %85 oranında kendi kendine yeterli olan Avrupa Birliği (AB) Dünyanın en büyük ikinci koyun eti ithalatçısıdır. AB kişi başına koyun eti tüketimi ortalama  2.1 kg’dır. Koyun eti ihracatı yapmaksızın üretimi artırma imkanı vardır. Aşılan koyun başına yetiştirilen kuzu sayısısında 01. oranında artış 64 ton koyun etine eşdeğer olacak ve  kendi kendine yeterliliği %92 ye yükselecektir. İngiltere, İspanya, Fransa, Romanya, İrlanda ve İtalya Avrupa’nın en büyük koyun eti üreticisidir. İngiltere Avrupa’daki en fazla koyuna sahipken, Avrupa Birliği’nde en büyük koyun eti ihracatçısı İrlanda’dır. Koyun eti üretiminin yanı sıra, Avrupa’da süt ve peynir üreten önemli sayıda süt koyunu vardır. Süt koyunculuğu ve et koyunculuğu oranı Şekil 1’de görüldüğü gibi ülkelere göre değişmektedir. En fazla süt koyunu olan Romanya’yı İtalya izlemektedir. 

tr

Şekil 1. SheepNet’e dahil olan ülkelerdeki et ve süt üreten anaçların oranı (Eurostat, 2018)

 

Avrupa Birliği genelinde koyun verimliliğini artırmak 

Avrupa’da koyun üretimi, koyun genotip, çevre koşulları, kuzulama sıklığı vb. farklılıklar nedeniyle çok çeşitli üretim sistemleri sunmaktadır.  Avrupa’da koyun üretim sistemindeki ortalama üretkenlik (döl saysısı), koyun başına 1.2 ila 1.7 kuzu arasında değişmektedir. Bu sayı alçak arazi sistemlerde (1.47) dağlık alanlardaki sistemlere (1.31) göre daha yüksek olma eğilimindedir. Koyun başına yetiştirilen ortalama kuzu sayısı, Avrupa genelindeki sistemlerin çoğunda 1 ila 1.5 arasında değişmektedir. Bununla birlikte yüksek üretkenlik oranları elde etmek mümkündür, örneğin İspanya’daki Assaf ırkı kapalı yetiştirme sistemi hızlandırılmış üreme stratejisin ile aşılan koyun başına 2.5 baş kuzu üretmektedir. Bazı bölgelerde koyun verimliliği son 30 yılda artmamıştır. Birçok üretim sisteminde üreme başarısını ve kuzu yaşama gücünü artırmak sureti ile koyunlarda verimliliği arttırma olanakları vardır. Bu da karlılığı arttırarak Avrupa’daki koyun etinin kendi kendine yeterliliğini sağlayacaktır.